نشست علمی «تحلیل ابعاد حقوقی جنایت جنگی علیه مدرسه شجره طیبه میناب» برگزار شد
در ادامه سلسله جلسات نشست های حقوق جنگ که به همت معاونت تحقیقات، آموزش و حقوق شهروندی معاونت
حقوقی ریاست جمهوری ترتیب داده شده بود، سومین جلسه با محوریت مطالبه جنایات
متجاوزان تحت عنوان «تحلیل ابعاد حقوقی جنایت جنگی علیه مدرسه شجره طیبه میناب» در
تاریخ 22/2/1405 برگزار گردید.
دکتر کرامتی معز (عضو هیئت علمی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران) به عنوان دبیر
جلسه، ضمن عرض تسلیت درخصوص شهادت شهدای جنگ رمضان، گزارشی در مورد تعداد شهدای
مدرسه میناب تشریح کرد. وی با زمینه سازی
سخن و طرح سوالاتی، مقدمات ورود به محور نخست جلسه را ترتیب داد.
محور اول با عنوان «حمله به مدرسه میناب
به مثابه جنایت جنگی» توسط دکتر میرمحمدصادقی (عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
ارائه شد. ایشان با توجه به ضرورت رعایت اصول حقوق بشردوستانه مانند اصل تفکیک،
ضرورت، تناسب و احتیاط در تخاصمات مسلحانه، تاکید کرد که حملات ثانوی به مدرسه،
نشانه نقض این اصول است. دکتر میرمحمدصادقی با امعان نظر نسبت به ماده 8 مکرر
اساسنامه رم، اذعان داشت که برای صدقیّت جنایت جنگی نسبت به این تجاوز، احراز تعمد
ضروری است لکن برای احراز مسئولیت فرماندهان در ارتکاب جنایت جنگی، اثبات اهمال و
بی احتیاطی کفایت میکند. ایشان در پایان با توجه
به مسئله خواندگان دعوا، تاکید کرد که طرح شکایت علیه رژیم صهیونیستی موجب شناسایی
آن نخواهد شد.
محور دوم تحت عنوان «ضرورت و کارکرد
طرح دعوای اخذ غرامت در محاکم داخلی و آثار آن در عرصه بین المللی» توسط دکتر عزیزی (عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا) ارائه شد.
ایشان با احصای وجوه تفاوت و تشابه مسئولیت دولتها و مسئولیت بین المللی، بیان کرد که ارتکاب جنایت جنگی توسط مأموران دولت نیز امکان پذیر است. دکتر عزیزی اذعان داشت که مهمترین مسئله در وادی اثبات نقض
تعهد از طریق حمله به مدرسه میناب، احراز امر انتساب فعل تجاوزکارانه است که با
توجه به تهدیدات و استفاده از ابزارهای جنگی انحصاری از سوی متجاوزگران، قابلیت
انتساب وجود دارد. ایشان تشریح کرد که نقض تعهدات حقوق بشردوستانه، آثاری همچون
لزوم جبران خسارت و توقف تجاوز را به همراه دارد. ایشان با برشمردن نمونه های پیشین در الزام طرف مقابل به جبران خسارت، تاکید داشت که نقض جدی
تعهدات آمره بین المللی، نتایج خاصی از
جنس تکالیف سلبی و ایجابی را موجب خواهد شد.
محور سوم تحت عنوان «فاجعه مدرسه میناب
و کنشگری ایران در مقابله با فرهنگ بی کیفرمانی»
توسط دکتر اصلانی (مدرس حقوق بین الملل دانشگاه شهید مطهری)
آغاز شد. ایشان با تاکید به لزوم کنشگری فعال ایران در عرصه بین المللی، لزوم پیگیری تعهدات نقض شده در حمله به مدرسه میناب توسط متجاوزان ازجمله کنوانسیون کودک را
ضروری دانسته اند. دکتر اصلانی با
امعان نظر به ظرفیت بسزای سازمان های مردم نهاد مرتبط،
اذعان داشت که کمیته ملی ستاد حقوق بشردوستانه که در سازمان هلال احمر مستقر است،
بنا به وظایف ذاتی خود، میتواند از ظرفیت پیگیری توسط دادستان دیوان کیفری بین المللی را با ارائه گزارش بهره مند شود. ایشان بیان داشتند که جریان بین المللی علیه ما است و تنقیح سازوکارهای داخلی منطبق با استانداردهای بین المللی برای رسیدگی داخلی، مستندسازی، همکاری بین المللی و ... مبرم میباشد.
محور چهارم با عنوان «راهکارهای عملی
پیگیری جنایت جنگی علیه مدرسه میناب» توسط دکتر جعفری (عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی
سینا و عضو هیئت موسس و هیئت مدیره انجمن حقوق بین المللی کیفری)
برگزار گردید. ایشان در ابتدا به تفکیک صلاحیت جهانی و بین¬المللی
پرداخت و اذعان داشت که حمله تجاوزکارانه به مدرسه میناب، تحت صلاحیت جهانی میباشد
که اعمال صلاحیت فعال توسط همه دولتها را میطلبد. دکتر جعفری ضمن انتقاد از فقدان
جرم انگاری جنایات جنگی در کشور، بیان کرد که با این وجود، ظرفیتهای ماده 9
قانون مجازات اسلامی و ماده 9 قانون مدنی میتواند در رسیدگی داخلی مفید باشند لکن
این رسیدگی برای اعمال صلاحیت جهانی، مشروط بر این است که مرتکب در ایران یافت
شود. در انتها، ایشان تشریح نمود که دو ظرفیت برای عملیات علیه متجاوزین میتوان
احصا کرد که عبارتند از فعال کردن سازمان های بین المللی
برای تشکیل جبهه جهانی علیه تجاوزکاران و استفاده از ابزارهای منطبق با وضعیت
موجود همچون استفاده از صلاحیت موردی دیوان کیفری بین المللی.
در انتهای جلسه، با اعلام امتنان از
سوی دکتر رهامی، معاون محترم تحقیقات، آموزش و حقوق شهروندی معاونت حقوقی ریاست
جمهوری نسبت به قبول زحمت اساتید، ابراز خرسندی از جانب دبیر جلسه، از اساتید و
حضار در جلسه تشکر وافری به عمل آمد و با تلاوت صلوات و تاکید بر عزت ایران اسلامی،
جلسه پایان یافت.